Eetstokjes etiquette
Het gebruik van eetstokjes (Ohashi (お箸)) in Japan omvat een reeks aan etiquette. De eetstokjes hebben (bijna) een heilige status. De stokjes voor iets anders gebruiken dan enkel om mee te eten wordt daarom als onbeleefd beschouwd.
We hebben een opsomming met de belangrijkste eetstokjes etiquette om je een eerste introductie te geven tot het gebruik van de Japanse eetstokjes. We beginnen met de twee belangrijkste regels die ver boven de rest uitsteken omdat ze beide met de overledenen te maken hebben. Als je je aan deze twee regels houdt zit het verder wel goed, want ook je ‘Gaijin pass’ gaat je in deze situatie niet redden!
Trouwens, voor kinderen zijn er meestal hulpstukjes beschikbaar, waarmee je de eetstokjes aan elkaar kan vastzetten waardoor het gebruik ervan een stuk makkelijker is. De onderstaande eetstokjes etiquette zijn voor kinderen een stuk soepeler. De leeftijd van de kinderen is hierbij belangrijk. Hoe ouder het kind, hoe meer van ze wordt verwacht qua tafelmanieren.
Hier komen de 11 belangrijkste eetstokjes etiquette:
1. Zet nooit je eetstokjes rechtop in de rijst
Vermijd te allen tijde om je stokjes rechtop in je bakje rijst te steken. Het rechtop steken van eetstokjes in een kom rijst doet denken aan de manier waarop rijst wordt geofferd aan overledenen tijdens een Japanse begrafenis. Daarom wordt dit gebaar als ongepast beschouwd tijdens maaltijden.
2. Geef geen eten over van stokje naar stokje
Dit komt uit een ander ritueel waar na een crematie de botten van een overledenen worden doorgegeven, van stokje naar stokje. We verzinnen het niet en hebben ook geen beelden opgezocht… Maar als je een hapje wilt delen, leg het dan over op een bord in plaats van het direct van je eetstokjes over te geven.
Maar genoeg over de overledenen, er zijn nog tal van andere eetstokjes etiquette waar je rekening mee dient te houden.
3. Niet wrijven met je eetstokjes
Het wrijven van eetstokjes tegen elkaar wordt als onbeleefd beschouwd. Onbedoeld geef je hiermee aan dat de stokjes van slechte en/ of goedkope kwaliteit zouden zijn en je splinters weg moet wrijven. Niet het beste signaal dat je af wil geven aan de mensen die je maaltijd bereiden.
4. Gebruik de stokjeshouder
Wanneer je de eetstokjes even niet nodig hebt leg je je stokjes naast je bord neer in plaats van op je gerecht. De meeste restaurants zullen een soort houder hebben opgedekt. Mocht je wegwerp stokjes hebben gekregen dan is het gebruikelijk om van de verpakking zelf een soort houder te vouwen.
5. Niet drummen
Wanneer ze op tafel liggen en je hebt de behoefte om een drumsolo te geven… hou jezelf nog even in. Ook dit is onbeleefd en een Taikono Tatsujin is snel gevonden in een van de vele arcadehallen.
6. Niet roeren
Gebruik eetstokjes nooit om je eten te doorboren of te roeren. Mocht je moeite hebben om met stokjes te eten dan mag je, je handen gebruiken bij sushi of kan je bestek vragen bij een BBQ restaurant. Mochten ze die niet hebben dan wensen we je veel succes!
7. Niet mee opscheppen
Als je met vrienden gaat eten en je bent in een setting waarbij het eten op een schaal wordt geserveerd dan is het onhygiënisch om met je eigen stokjes eten van de schaal te pakken. Dit zijn immers stokjes waarmee je eten in je mond hebt gedaan. Meestal heb je een soort van opschepstokjes of een ander soort opschepbestek. Mocht je niets kunnen vinden dan kan je als laatste redmiddel ook de achterkant van je stokjes gebruiken. Deze kant heeft je mond niet aangeraakt en is dan de beste oplossing. Gelukkig zijn deze regels minder streng als je met je gezin ergens eet maar heb je toch per ongeluk eten met je stokjes aangeraakt is dit gelijk van jou.
8. Niet wijzen
Het is onbeleefd om met stokjes te wijzen. Stokjes zijn een soort verlengstukken van je vingers dus het wijzen met stokjes wordt als hetzelfde gezien als het wijzen met je vinger. Het bijten op stokjes is dan ook een andere logische regel om niet te doen.
9. Bescheidenheid
Pas op dat je niet hetzelfde stukje eten wil pakken als je tafelgenoot op dat moment pakt. Ook is het onbeleefd om te vissen naar eten wat je juist lekker vindt of eten wat je niet lekker vindt opzij te leggen. Bescheidenheid is hierbij belangrijk. Je wacht rustig je beurt af en eet het eten hoe de chef het gerecht heeft bereid. Mocht je het echt niet lekker vinden, dan hebben we eigenlijk geen idee wat je wel moet doen. Wij zijn nog niets tegen gekomen wat niemand in ons gezin niet lekker vond. Als je ideeën hebt over wat te doen, horen we die graag hieronder!
10. Niet je kommetje verplaatsen met de eetstokjes
Het gebruiken van stokjes voor het verplaatsen van kommetjes wordt ook niet op prijs gesteld. Dit wordt als lomp beschouwd omdat je veel minder controle over de beweging hebt en er veel mis kan gaan. Beter is het om je vrije hand te gebruiken om kommetjes te verplaatsen.
11. Stokjes in het haar
Je ziet wel eens Japanse vrouwen met stokjes in hun haar. Superleuk maar dit zijn geen echte eetstokjes, dit is één van de vormen van ‘kanzashi’. Een soort van Japanse haarspeld kunst. Stokjes zijn echt bedoeld voor eten, andere dingen zijn niet de bedoeling.
Het gekke eraan is dat deze lijst met eetstokjes etiquette niet eens compleet is. Er zijn nog een flink aantal regels zoals: alleen met je rechterhand hand de eetstokjes gebruiken (ook al ben je linkshandig), de eetstokjes niet in je mond houden terwijl je met je handen vol rondloopt en de rand van de tafel gebruiken om je eetstokjes weer op gelijke hoogte te brengen. Zoals je ziet zijn er tal van regels. Misschien wel te veel?
Afijn, ons advies hierin is: Probeer een juiste houding met eetstokjes aan te leren. Houd standaard hygiëneregels in acht en onthoud dat de eetstokjes bijna heilig zijn in Japan, dus behandel ze zo. Mocht je dan alsnog vreemde blikken je kant op krijgen dan is dit een goed moment om de Gaijin kaart te spelen!
Veelgestelde vragen
Wat mag je absoluut niet doen met eetstokjes in Japan?
Stokjes rechtop in rijst zetten (doet denken aan een begrafenisritueel), eten doorgeven van stokje naar stokje (ook een begrafenisritueel), een gerecht van iemand anders plukken, stokjes in je mond steken, en stokjes kruislings neerleggen op je kom.
Hoe houd je eetstokjes correct vast in Japan?
Het onderste stokje rust op je ringvinger en duim, het bovenste beweeg je met je wijsvinger en middenvinger. Oefen thuis voor je gaat. Japanners waarderen het als je het probeert, ook al is de techniek nog niet perfect.
Is het oké om eetstokjes te gebruiken als buitenlander?
Ja, en Japanners waarderen de moeite. Je hoeft niet perfect te zijn. Sommige restaurants geven buitenlanders automatisch bestek, maar het is vriendelijker om eetstokjes te vragen. Kinderen krijgen er altijd een vork en lepel naast.
Waar laat je je eetstokjes op als je niet eet?
Op de hashioki (het stokjeshouder op tafel) of horizontaal op je kom of bord neerleggen. Nooit in het eten steken of over de kom balanceren. Papieren eetstokjeszakjes die je zelf opvouwt zijn een populaire Japanse improvisatie-houder.
Kun je overal in Japan met een vork eten?
In de meeste toeristische restaurants en ketens is bestek beschikbaar op aanvraag. In traditionele Japanse restaurants (izakaya, sushi-bar, ramen) is eetstokjes de norm. Neem altijd een lichtgewicht reisbestek mee als je twijfelt.
