Japan staat bekend om zijn rijke cultuur, tradities en gewoontes maar veel van die gewoontes zijn niet direct zichtbaar of duidelijk voor toeristen. Gelukkig krijg je als toerist, naast dat stempeltje in je paspoort, ook een soort “Gaijin pass”, een figuurlijke pas waarmee men je kleine misstappen door de vingers ziet. Toch scoor je punten als je wél bekend bent met de ongeschreven regels en je eraan houdt. Hier zijn vier ongeschreven regels die je reis door Japan niet alleen soepeler maken, maar ook een stukje leuker!
Ongeschreven regel 1: roltrap etiquette
In veel landen geldt de ongeschreven regel dat je op een roltrap aan één kant stilstaat, zodat haastige mensen de andere kant kunnen gebruiken om snel door te lopen. Japan heeft deze gewoonte ook, maar zoals met veel dingen in Japan, is het nét wat ingewikkelder dan je denkt. In Tokyo (en de meeste andere steden in het oosten van Japan) sta je namelijk stil aan de linkerkant, terwijl in het westen van het land (met name in Osaka) je juist aan de rechterkant stil hoort te staan.
Hoe onthoud je dit? Simpel, kijk wat de lokale bevolking doet en volg het voorbeeld. Voor je het weet ben je een echte Japanse roltrap pro in Tokyo én Osaka.
Kinderwagen-tip: Als je met een buggy of kinderwagen reist, probeer dan altijd de lift te zoeken. Het is in Japan absoluut niet de bedoeling dat je met kinderwagen of buggy de roltrap gebruikt, hoe verleidelijk dat soms ook is! Het vinden van een lift in een metro station kan soms moeilijk zijn maar het is zeker de moeite waard.
Ongeschreven regel 2: fooi
In tegenstelling tot veel westerse landen, is het in Japan niet gebruikelijk om fooi te geven. Hoe lekker is dat als Hollander! Sterker nog, het kan zelfs als onbeleefd worden ervaren. Fooi geven kan overkomen alsof je suggereert dat de service niet goed genoeg was en dat ze een extraatje nodig hebben. In Japan draait alles om trots en respect, en goede service wordt als vanzelfsprekend beschouwd, daar hoef je dus niets extra’s voor te doen.
Wat je dan wél kunt doen? Een oprechte “Arigato gozaimasu” (dankjewel) is vaak meer dan genoeg.
Uitzondering: In sommige plekken of gebieden, zoals Omoide Yokocho in Tokyo, kom je steeds vaker een zogenaamde ‘seating charge’ tegen. Dit is een kleine extra kostenpost van 1 á 2 euro per persoon, zogenaamd voor het gebruik van de tafel, het bestek of een amuse (een klein hapje) die je krijgt. Beschouw dit als een verkapte vorm van fooi, maar geef niet meer dan wat gevraagd wordt! Oh en wees niet beledigd want deze seating charge geld voor zowel toeristen als Japanners.
Ongeschreven regel 3: niet lopen tijdens het eten
Wij Nederlanders zijn gewend om onderweg een broodje te eten of even snel een ijsje te halen op een warme dag. In Japan is dat echter een grote no-no. Eten terwijl je loopt wordt in Japan als onbeleefd gezien. Het geeft namelijk de indruk dat je geen tijd neemt om je maaltijd op de juiste manier te waarderen of respect te tonen aan degene die het heeft bereid. Ook is er het risico dat je knoeit op iemand anders en dus overlast veroorzaakt groter. Niet lopend eten of drinken dus!
Koop je iets bij een straatverkoper? Het is heel gebruikelijk om je eten direct naast het stalletje op te eten en pas verder te gaan als je klaar bent. Zo kun je ook meteen je afval netjes kwijt bij de verkoper en hoef je dat niet mee te nemen (wegens het gebrek aan openbare prullenbakken). Dit kleine gebaar wordt enorm gewaardeerd, want het laat zien dat je respect hebt voor de Japanse cultuur, netheid van openbare ruimtes en de moeite die in je maaltijd is gestoken.
Extra tip voor kinderen: Zorg ervoor dat je de kinderen even stil laat zitten als ze een snack of ijsje krijgen. Een leuk moment om even uit te rusten en rond te kijken!
Ongeschreven regel 4: afval
In tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten, zijn er in Japan bijna geen openbare prullenbakken te vinden. De oorzaak is minder leuk maar toch is het land ongelooflijk schoon. Hoe kan dat? Simpel: Japanners nemen hun afval altijd mee naar huis of naar een plek waar ze het kunnen weggooien, zoals supermarkten of stations. Deze ongeschreven regel is diepgeworteld in het Japanse respect voor de openbare ruimte.
Dit kan even wennen zijn, vooral als je met kinderen reist. Neem daarom altijd een klein tasje mee waarin je je afval kunt bewaren totdat je een plek vindt waar je het kwijt kunt. Je zult merken dat de kinderen dit na een tijdje zelf ook als normaal gaan zien, het draagt tenslotte bij aan het behoud van de schoonheid van Japan.
Pro tip: Houd plastic zakjes of verpakkingen bij je voor onverwacht afval. In supermarkten en 7-Eleven-winkels vind je vaak een prullenbak, waar je discreet je afval kwijt kunt.
Tot slot: Gaijin pass of niet, respect blijft het toverwoord. Hoewel veel toeristen van de Japanners een ‘Gaijin pass’ krijgen en kleine misstappen vergeven worden, is het toch fijn om zoveel mogelijk de lokale gewoontes te volgen. Het toont niet alleen respect voor de cultuur, maar verrijkt ook je reiservaring. En bovendien: de glimlach die je krijgt als je de ongeschreven regels van Japan onder de knie hebt, is onbetaalbaar!
